Geometrik Dolap: Okul Öncesinde Düzlem Şekillerle Tanışma
Yazar hakkında
Geometrik dolap, altı çekmecede daireler, üçgenler, dörtgenler ve çokgenler gibi düzlem şekillerin ahşap kalıplarını barındıran bir Montessori materyalidir. Çocuk her şekli çerçevesinden çıkarır, kenarını parmaklarıyla izler ve yeniden yerine oturtur. Böylece "üçgen" sözcüğünü duymadan önce üçgenin nasıl hissettirdiğini bilir.
Neden önce dokunmak?
Kenar boyunca isteğe bağlı dokunma, görsel incelemeye başka bir karşılaştırma yolu ekler. Her çocuk dokunmak istemeyebilir; “kas belleği” ifadesini tek başına öğrenme açıklaması veya başarı garantisi olarak kullanmayın. Şekli döndürerek, kenar ve köşeleri görerek karşılaştırmak da mümkündür.
Sunum tepsisi: üç temel şekil
Dolaba geçmeden önce yalnızca daire, kare ve üçgenin bulunduğu bir tanıtım tepsisiyle başlayın.
- Şekli topuzundan tutarak çerçevesinden çıkarın ve halıya koyun.
- İşaret ve orta parmakla şeklin kenarını yavaşça, kesintisiz bir hareketle izleyin.
- Ardından çerçevenin iç kenarını aynı yönde izleyin.
- Şekli çerçevesine geri koyun. Oturmuyorsa çevirerek deneyin; bu, hata kontrolünün kendisidir.
Çocuk bu hareketi birkaç kez yaptıktan sonra üç aşamalı dersle adları verin: "Bu daire. Bu kare. Bu üçgen."
Çekmeceler ve aileler
Dolapta her çekmece bir "aile"dir: daireler (farklı çaplar), dikdörtgenler (aynı yükseklik, farklı genişlik), üçgenler (eşkenar, ikizkenar, çeşitkenar, dik), çokgenler (beşgen-onken), eğrisel şekiller (elips, oval, yonca). Okul öncesinde tüm adları öğretmek gerekmez; çocuğun ilgisine göre ilerleyin. Birçok çocuk "beşgen", "altıgen" gibi sözcükleri çok sever çünkü kenar sayısını sayarak kendisi doğrulayabilir.
Kart eşleme aşamaları
Dolaba eşlik eden üç kart seti vardır:
- Dolu kartlar: Şeklin içi tamamen boyalıdır. En kolay eşlemedir.
- Kalın çizgili kartlar: Yalnızca kalın bir kenar çizgisi vardır.
- İnce çizgili kartlar: Şekil ince bir çizgiyle çizilmiştir; en soyut aşamadır.
Çocuk ahşap şekli karttaki çizimin üzerine yerleştirir. Somut nesneden soyut çizgiye doğru giden bu yol, ileride harf ve rakam tanımada da işe yarar.
Sınıfın dışında şekiller
Pencere dikdörtgen, saat daire, trafik levhası üçgen… Şekil avı yürüyüşleri, dolapta öğrenilenleri dünyaya taşır. Türk motiflerindeki altıgen ve sekizgen yıldızlar, çinilerdeki desenler de çocukların dikkatini çeken güzel örneklerdir.
Evde benzeri
Kalın kartondan kesilmiş şekiller ve aynı kartondan oyulmuş çerçeveler, basit bir ev versiyonu oluşturur. Önemli olan şekillerin tek renk olması ve dokunarak izlemeye uygun, pürüzsüz kenarlara sahip olmasıdır.
