Öğrenmeye Direnen Çocuk: "İstemiyorum" Dediğinde Ne Yapmalı?

Bazı çocuklar harf çalışmasını, boyama sayfasını ya da sayma oyununu gördüğü anda "İstemiyorum!" der. Ebeveynler için bu, endişe ve öfkenin karışımı bir duygudur. Oysa direnç çoğu zaman bir iletişim biçimidir. Neyi anlattığını anlamak, çözümün yarısıdır.

Direncin olası nedenleri

• Çok zor: Görev çocuğun şu anki becerisinin çok üzerindeyse başarısızlık korkusu devreye girer.
• Çok kolay ya da sıkıcı: Tekrarlayan, anlamsız görevler ilgiyi söndürür.
• Baskı: "Hadi yaz, bak arkadaşların yazıyor" gibi karşılaştırmalar ve beklentiler kaygı yaratır.
• Yorgunluk ve açlık: Akşam saatlerinde yapılan "ders", yorgun bir çocuk için ağır gelir.
• Kontrol ihtiyacı: Hayatının büyük kısmı yetişkinlerce yönetilen çocuk, "hayır" diyerek kontrol kurar.
• Fark edilmemiş zorluklar: Görme, işitme, dikkat ya da ince motor becerilerde güçlük.

Direnci azaltan yaklaşımlar

Seçim sunun

"Önce sayma oyunu mu oynayalım, yoksa harf avına mı çıkalım?" İki seçenek, çocuğa kontrol hissi verirken öğrenmeyi sürdürür.

Oyuna dönüştürün

Kâğıt-kalem yerine kum tepsisi, hareket, mutfak ya da bahçe. Merdiven basamaklarını sayarak çıkmak, markette meyve saymak, sokak tabelalarında harf bulmak… Öğrenme masaya bağlı değildir.

Kısa tutun

Okul öncesi çocukların odaklanma süresi kısadır. Beş dakikalık keyifli bir etkinlik, yarım saatlik zorlamadan daha verimlidir. Çocuk isteyerek bırakırken bitirmek, ertesi gün yeniden başlama isteği bırakır.

Zorluğu ayarlayın

Çocuk başarısızlık yaşıyorsa bir adım geri gidin. Başarıyla biten kolay bir görev, sonraki zor görev için cesaret verir.

İlgisinden başlayın

Dinozor meraklısı bir çocuk dinozor saymayı, dinozor adlarının ilk seslerini bulmayı çok daha istekle yapar.

Model olun

Siz de kitap okuyun, liste yazın, sayılarla oynayın. Çocuk yetişkinin yaptığı şeyi yapmak ister.

Neyi yapmamalı?

Cezalandırmak, tehdit etmek, başkalarıyla kıyaslamak ve "tembel" gibi etiketler kullanmak direnci artırır ve öğrenmeyle olumsuz duygular arasında bağ kurar. Öğrenme, zorlanan ama güvende hisseden bir çocukta en iyi gerçekleşir.

Ne zaman destek almalı?

Direnç belirli bir alanda (ör. her türlü çizim ve yazma) çok belirginse, çocuk yaşıtlarına göre belirgin zorluk yaşıyorsa ya da kaygı belirtileri eşlik ediyorsa, öğretmen ve gerekirse bir uzmanla (göz, kulak, gelişim, ergoterapi) görüşmek faydalı olur.