Okul Öncesinde Boyuta Göre Sıralama: Büyük, Orta ve Küçük
Yazar hakkında
Boyuta göre sıralama, nesnelerin adını ezberlemekten çok iki nesne arasındaki ilişkiyi görmeyi gerektirir. Çocuk “büyük” kavramının tek başına değil, karşılaştırılan diğer nesneye göre anlam kazandığını deneyimler.
Nesneleri boyut özelliklerine göre karşılaştırma, sıralama ve seçimini sözel ya da görsel yolla açıklama.
Bu çalışma ne zaman anlamlı olur?
Aynı biçim ve malzemeden üç belirgin boyut seçin. Renk ve desen farklarını azaltmak, çocuğun hangi özelliğe göre sıralama yaptığını daha açık hâle getirir.
Az ve işlevi açık malzeme kullanın
Gerekenler: Üç farklı boyutta, yutulamayacak büyüklükte ahşap kaplar, halkalar ve bloklar; geniş çalışma tepsisi.
Uygulama adımları
- 1. adım: Yalnızca bir nesne grubunu tepsiye yerleştirin.
- 2. adım: En küçük ve en büyük nesneyi yan yana karşılaştırın.
- 3. adım: Üç nesneyi soldan sağa küçükten büyüğe dizin.
- 4. adım: Çocuğun başka bir güvenli sıralama yolu denemesine alan açın.
Sonuca değil, görülebilir harekete bakın
Bu uygulamada izlenebilecek başlıca kanıtlar: çocuğun iki nesneyi karşılaştırması, uç boyutları seçmesi, üçlü sırayı sürdürmesi ve hatasını kendi gözlemiyle yeniden düzenlemesi.
Çocuk ortadaki boyutu yerleştirirken iki uç arasında gidip geliyorsa bu kararsızlık değil karşılaştırma davranışıdır. Nesneleri yan yana getirip yeniden düzenlemesine zaman verin.
Katılımı erişilebilir kılın
İki nesneyle başlayın; görsel sınır, yüksek karşıtlık ve kavramayı kolaylaştıran büyük parçalar kullanın.
Uygulamada sık karşılaşılan güçlük
Birbirinden çok farklı oyuncakları boyuta göre dizmek, renk, işlev ve biçim ipuçlarını karıştırabilir. İlk çalışmada tek değişken boyut olmalı; farklı nesne grupları sonraki aşamada kullanılmalıdır.
Güvenlik sınırları
Tüm parçalar yutulamayacak büyüklükte, kıymıksız ve sağlam olmalı; çocuk parçaları ağzına götürüyorsa etkinlik durdurulmalıdır.
Evde doğal bir devam yolu
Evde üç havlu, üç saklama kabı veya üç kitap karşılaştırılabilir. “Hangisi büyük?” sorusundan sonra “Neye göre büyük?” diye sormak ilişkinin sözle açıklanmasına alan açar.
Türkiye okul öncesi programıyla ilişki
Bu çalışma; matematiksel düşünme, görsel algı, karşılaştırma, sıralama, ince motor ve dil alanlarında öğrenme yaşantıları oluşturabilir.
Güncel resmî çerçeve: MEB Okul Öncesi Öğretim Programı. Bu yazı, programın veya bir uzman kurumun belirli etkinliği onayladığı anlamına gelmez.
