Okul Öncesinde Deprem Bilinci: Korkutmadan Hazırlıklı Olmak
Yazar hakkında
Türkiye'de yaşayan her çocuk, bir gün "deprem" sözcüğüyle karşılaşır. Bu konuyu çocuklardan saklamak onları korumaz; aksine yetişkin konuşmalarından ya da haberlerden duyduklarını yalnız başına anlamlandırmaya çalışırlar. Yaşa uygun, sakin ve eyleme dönük bir anlatım, çocuklara güven verir.
Depremi nasıl anlatmalı?
Kısa ve somut anlatın: "Yerin altında büyük taş parçaları var. Bazen bu parçalar kıpırdar, o zaman yer sallanır. Buna deprem denir. Deprem olduğunda ne yapacağımızı biliyoruz ve birbirimizi koruyoruz." Ayrıntılı yıkım anlatıları ve görüntüler bu yaş grubu için uygun değildir.
Çök-Kapan-Tutun
AFAD'ın önerdiği bu hareket, küçük çocuklara oyun gibi öğretilebilir:
- Çök: Dizlerin üzerine çök.
- Kapan: Başını ve enseni kollarınla koru, yakınındaki sağlam masanın altında kapan; başını ve enseni koru.
- Tutun: Masanın ayağına sıkıca tutun.
Bu hareketi "kaplumbağa oyunu" gibi tekrar edin: Öğretmen ya da ebeveyn "Deprem!" dediğinde herkes kaplumbağa olur. Tekrar, stres anında hareketin otomatik olarak yapılmasını sağlar.
Evde hazırlık
- Güvenli yerler: Her odada çocukla birlikte "güvenli köşe"yi belirleyin: yakındaki sağlam masa gibi afet planında belirlenmiş noktalar. Pencere, cam ve devrilebilecek eşyalardan uzak durun; herhangi bir duvar dibini güvenlik garantisi saymayın.
- Sabitleme: Dolap ve kitaplıkları duvara sabitleyin; çocuk yatağının üzerine ağır eşya ya da çerçeve asmayın.
- Deprem çantası: Çantayı çocukla birlikte hazırlayın. Su, atıştırmalık, fener, düdük, ilk yardım malzemeleri ve çocuğun seçtiği küçük bir oyuncak ya da kitap.
- Toplanma alanı: e-Devlet üzerinden mahallenizin toplanma alanını öğrenin ve çocukla birlikte yürüyerek gidin.
- Bilgi kartı: Çocuğun çantasına ya da cebine ad-soyad ve iki telefon numarası yazılı bir kart koyun.
Okulda tatbikat
Okul tatbikatlarından önce çocuklara ne olacağını anlatın: "Zil çalacak, kaplumbağa olacağız, sarsıntı bittikten ve yetişkin yolu kontrol ettikten sonra okulun tahliye planına göre çıkacağız." Beklenmedik yüksek sesler bazı çocukları korkutabilir; önceden bilgi vermek bu korkuyu azaltır.
Deprem sonrası duygular
Hafif bir sarsıntı bile çocuklarda korku, uyku sorunları, yalnız kalmak istememe ya da oyunlarında depremi tekrar tekrar canlandırma şeklinde tepkiler doğurabilir. Bunlar normal tepkilerdir. Çocuğu dinleyin, duygularını adlandırın, rutinleri koruyun ve haber görüntülerinden uzak tutun. Oyunda depremi canlandırması, yaşadıklarını işlemenin doğal bir yoludur.
Kaynak ve kapsam
AFAD: Deprem öncesi, anı ve sonrası. Kaynak genel bilgi çerçevesidir; bu sınıf etkinliğinin kurum tarafından onaylandığı anlamına gelmez.
