Harflerden Önce Ses Oyunları: Okul Öncesi Fonolojik Farkındalık
Yazar hakkında
Harflerden önce ses oyunları, çocuğun yazılı sembolü ezberlemesinden önce konuşma içindeki seslere dikkat vermesini destekler. Çalışma, tanıdık nesnelerin adlarıyla ve kısa oyunlarla yürütülmelidir.
Sözcüklerin başlangıç sesini dinleme, aynı sesle başlayan nesneleri fark etme ve konuşma seslerine oyun yoluyla dikkat verme.
Bu çalışma ne zaman anlamlı olur?
Adı çocuk tarafından bilinen iki nesne seçin ve sözcükleri doğal biçimde söyleyin. Başlangıç sesini ayrı bir heceye dönüştürmeden kısa ve temiz üretin; harf adını öğretmeye çalışmayın.
Az ve işlevi açık malzeme kullanın
Gerekenler: Adları çocuk tarafından bilinen beş büyük nesne, iki renkli sınıflandırma halkası, ağız ve kulak resimli kartlar ve tepsi.
Uygulama adımları
- 1. adım: İki tanıdık nesnenin adını doğal biçimde söyleyin.
- 2. adım: Başlangıç sesini uzatmadan, temiz ve kısa biçimde yeniden üretin.
- 3. adım: Aynı sesle başlayan nesneleri birlikte bir halkaya yerleştirin.
- 4. adım: Çocuğun seçtiği nesneyle yeni bir ses karşılaştırması kurun.
Sonuca değil, görülebilir harekete bakın
Bu uygulamada izlenebilecek başlıca kanıtlar: çocuğun sözcüğü bütünüyle dinlemesi, başlangıç sesine dikkat vermesi, benzer sesli nesneleri gruplaması ve kendi örneğini önermesi.
Çocuk nesneleri doğru gruba koyarken sesi söylemeyebilir. Bakışla seçim, işaret etme veya aynı sesle başlayan başka bir nesne getirme fonolojik farkındalığa katılımın farklı yollarıdır.
Katılımı erişilebilir kılın
Görsel ağız hareketi ve nesne seçimi sunun; konuşma üretimini zorunlu tutmayın, bakışla veya işaretle yanıtı kabul edin.
Uygulamada sık karşılaşılan güçlük
Telaffuz farklılığını düzeltme seansına çevirmek çocuğun katılımını azaltır. Bu etkinlik tanılama veya konuşma terapisi değildir; kaygı varsa aile uygun uzmanla görüşmelidir.
Güvenlik sınırları
Küçük nesneler kullanılmamalı; telaffuz farklılıkları hata olarak etiketlenmemeli ve etkinlik konuşma terapisi ya da tanılama aracı gibi sunulmamalıdır.
Evde doğal bir devam yolu
Evde alışveriş poşetinden çıkan iki ürünün başlangıç sesleri dinlenebilir. Her nesne için doğru eş bulmak gerekmez; bir ses benzerliği fark edildiğinde oyun tamamlanabilir.
Türkiye okul öncesi programıyla ilişki
Bu çalışma; fonolojik farkındalık, dinleme, sözcük dağarcığı, sınıflandırma ve iletişim alanlarında öğrenme yaşantıları oluşturabilir.
Güncel resmî çerçeve: MEB Okul Öncesi Öğretim Programı. Bu yazı, programın veya bir uzman kurumun belirli etkinliği onayladığı anlamına gelmez.
