Hikâye Öncesi Sözcük Sepeti: Okul Öncesi Anlatım Hazırlığı
Yazar hakkında
Sözcük sepeti, kitap okunmadan önce anlatıda karşılaşılacak birkaç nesneye dokunma ve onları adlandırma fırsatı verir. Özellikle yeni sözcükler gerçek nesne, resim ve hikâye bağlamında tekrar karşılaşıldığında anlamlı hâle gelir.
Hikâyedeki temel nesne ve kavramları önceden tanıma, sözcükleri bağlam içinde kullanma ve anlatıya katılma.
Bu çalışma ne zaman anlamlı olur?
Hikâyenin her ayrıntısını sepete doldurmayın; olay örgüsünü anlamaya yardım edecek iki ile beş temel nesne seçin. Nesnenin adı çocuğun ev dilinde biliniyorsa iki karşılık da doğal biçimde kullanılabilir.
Az ve işlevi açık malzeme kullanın
Gerekenler: Hikâyeyle ilişkili beş büyük güvenli nesne, bunların sade resim kartları, geniş sepet ve resimli kitap.
Uygulama adımları
- 1. adım: Hikâyeden beş temel sözcük veya kavram seçin.
- 2. adım: Sepetten bir nesne çıkarıp çocuğun incelemesine zaman verin.
- 3. adım: Nesneyi karşılık gelen resimle eşleyin.
- 4. adım: Kitabı okurken nesne göründüğünde çocuğun göstermesine, söylemesine veya işaret etmesine alan açın.
Sonuca değil, görülebilir harekete bakın
Bu uygulamada izlenebilecek başlıca kanıtlar: çocuğun nesne ile resmi eşlemesi, yeni sözcüğü uygun bağlamda kullanması, hikâyede ilgili ayrıntıyı fark etmesi ve kendi anlatım yolunu seçmesi.
Çocuk sözcüğü söylemek yerine nesneyi doğru resme götürebilir veya kitapta göründüğünde gösterebilir. Bu yanıtlar alıcı dil ve bağlam kurma hakkında bilgi verir; konuşmaya zorlanmamalıdır.
Katılımı erişilebilir kılın
Sözcük sayısını ikiye indirin; gerçek nesne, fotoğraf, jest, iletişim kartı veya ev dilindeki karşılığı birlikte kullanın.
Uygulamada sık karşılaşılan güçlük
Sepetteki nesneler hikâyeyi önceden sınava dönüştürmemelidir. “Bu ne?” sorusunu art arda sormak yerine nesneyi inceleme, sesini duyma ve kullanımını canlandırma seçenekleri sunun.
Güvenlik sınırları
Sepette keskin, kırılabilir, yutulabilir veya çocuğa ait kişisel çağrışımları zorlayabilecek nesneler bulunmamalıdır.
Evde doğal bir devam yolu
Aile, sevilen bir kitap için evde bulunan iki güvenli nesneyi seçebilir. Okuma sonrasında çocuk nesnelerden biriyle hikâyeye yeni bir bölüm ekleyebilir veya yalnızca yeniden eşleme yapabilir.
Türkiye okul öncesi programıyla ilişki
Bu çalışma; alıcı ve ifade edici dil, görsel okuma, eşleme, dinleme ve anlatı farkındalığı alanlarında öğrenme yaşantıları oluşturabilir.
Güncel resmî çerçeve: MEB Okul Öncesi Öğretim Programı. Bu yazı, programın veya bir uzman kurumun belirli etkinliği onayladığı anlamına gelmez.
